خدمات مجتمع بیمارستانی امام خمینی تهران میان بیمارستان اصلی، ولیعصر، انستیتو کانسر و حضرت مهدی توزیع شده است. بخشهای بستری، درمانگاههای تخصصی، اتاقهای عمل، خدمات تشخیصی و مراقبتهای ویژه در ساختار مجتمع حضور دارند. هر ساختمان، مجموعهٔ مشخصی از رشتهها و بخشهای درمانی را پوشش میدهد.
پیوند کلیه از بخشهای معرفیشدهٔ بیمارستان امام خمینی است. واحد دیالیز و مرکز تحقیقات اورولوژی نیز در فهرست همین بیمارستان قرار دارند. در بخش سرپایی مجتمع، درمانگاههای نفرولوژی و اورولوژی بهصورت جداگانه معرفی شدهاند و مسیر مراجعهٔ تخصصی این دو رشته را تشکیل میدهند.
برای پیوند کبد، هم بخش بستری و هم مراقبت ویژه در معرفی بیمارستان اصلی آمده است. انجام جراحی پیوند کبد در معرفی بیمارستان حضرت مهدی نیز ذکر شده است. این خدمات از برنامههای تخصصی مجتمعاند و با خدمات معمول درمانگاه داخلی تفاوت دارند.
خدمات قلب شامل درمانگاه قلب و عروق، بخش بستری قلب، کتلب و مراقبتهای ویژهٔ قلبی است. در جدول بخشهای بیمارستان اصلی، واحدهای CCU و ECCU نام برده شدهاند. جراحی قلب نیز اتاق عمل، بخش بستری و مراقبت ویژهٔ اختصاصی دارد.
مراقبت ویژه در مجتمع به یک بخش عمومی محدود نیست. در معرفی ساختمان اصلی، ICU جنرال، مراقبت ویژهٔ جراحی مغز و اعصاب، جراحی قلب و پیوند کبد دیده میشود. انستیتو کانسر و بیمارستان ولیعصر نیز بخشهای مراقبت ویژهٔ خود را در فهرست واحدها دارند.
بخش گوارش و واحد آندوسکوپی گوارش در بیمارستان اصلی معرفی شدهاند. درمانگاه گوارش نیز در فهرست خدمات سرپایی مجتمع قرار دارد. این مجموعه، مسیر ویزیت تخصصی را در کنار بررسیهای اندوسکوپیک و خدمات بستری گوارش فراهم کرده است.
جراحی مغز و اعصاب در بیمارستان امام خمینی با بخش بستری، اتاق عمل و ICU اختصاصی معرفی میشود. درمانگاه نورولوژی و درمانگاه جراحی مغز و اعصاب نیز در فهرست سرپایی آمدهاند. جراحی قاعدهٔ جمجمه از خدمات ذکرشده برای بیمارستان حضرت مهدی است.
بخشهای ارتوپدی زنان و مردان و اتاق عمل ارتوپدی در معرفی بیمارستان اصلی وجود دارند. در مجموعهٔ درمانگاههای انستیتو کانسر نیز نام ارتوپدی آمده است. بخش درد و اتاق عمل مرتبط با آن، حوزهٔ دیگری از خدمات تخصصی بیمارستان امام خمینی را تشکیل میدهند.
بیمارستان ولیعصر دارای اورژانس زایمان، بخش پس از زایمان و انکولوژی زنان است. درمانگاه ناباروری و درمانگاه ژنتیک در ساختمان درمانگاه شمارهٔ دو معرفی شدهاند. مرکز تحقیقات ناباروری نیز در همین ساختمان استقرار دارد و بخشی از ساختار علمی این حوزه است.
درمانگاه پرهناتال، از دیگر خدمات معرفیشدهٔ ولیعصر است. حوزهٔ مادر و جنین در این بیمارستان با بخشهای زایمان و خدمات نوزادان پیوند دارد. خدمات زنان در فهرست سرپایی عمومی مجتمع نیز آمده، اما واحدهای اختصاصی زایمان در معرفی بیمارستان ولیعصر مشخص شدهاند.
در ولیعصر، بخش کودکان و درمانگاه کودکان و نوزادان فعالیت دارند. دو واحد مراقبت ویژهٔ نوزادان و بخش پس از مراقبت ویژهٔ نوزادان در فهرست بخشهای این بیمارستان ذکر شدهاند. این واحدها در کنار بخشهای زایمان و پس از زایمان قرار میگیرند.
خدمات مرتبط با تغذیه با شیر مادر و سلامت مادر، جنین و نوزاد در ساختار پژوهشی ولیعصر نیز حضور دارند. درمانگاه کودکان و نوزادان در معرفی درمانگاه شمارهٔ دو آمده است؛ بنابراین مراجعهٔ سرپایی این گروه با بخش بستری کودکان و مراقبت ویژهٔ نوزادان تفکیک میشود.
بخش خون و بخش پیوند مغز استخوان از واحدهای بستری بیمارستان ولیعصر هستند. درمانگاه خون و هموفیلی نیز در ساختمان درمانگاه شمارهٔ دو معرفی شده است. این خدمات در کنار مراکز تحقیقاتی مرتبط با انعقاد خون، بخشی از فعالیت تخصصی ولیعصر را تشکیل میدهند.
بخش گوش و حلق و بینی، درمانگاه این رشته، شنواییسنجی و گفتاردرمانی از دیگر خدمات اعلامشدهاند. در فهرست ولیعصر، بخش غدد و روماتولوژی، خدمات توراکس و مراقبت ویژهٔ توراکس نیز آمدهاند. درمانگاه ترمیمی از خدمات سرپایی معرفیشده در همین بیمارستان است.
انستیتو کانسر خدمات تشخیصی سرطان را از طریق آزمایشگاه پاتوبیولوژی، ایمونوهیستوشیمی و آزمایشگاه ژنتیک ارائه میکند. رادیولوژی، سونوگرافی و ماموگرافی نیز در فهرست واحدهای این بیمارستان قرار دارند. خدمات غربالگری اعلامشدهٔ انستیتو شامل ماموگرافی و آندوسکوپی است.
درمانگاه پستان و درمانگاه ژنتیک، دو مسیر تخصصی دیگر در معرفی انستیتو هستند. در کنار آنها، درمانگاههای جراحی و مدیکال انکولوژی نیز فعالیت دارند. ارزیابی تشخیصی، مراجعهٔ درمانگاهی و بستری در انستیتو، در قالب واحدهای جداگانه معرفی شدهاند.
بخشهای جراحی زنان و مردان، اتاقهای عمل بستری و خدمات جراحی سرپایی در انستیتو کانسر وجود دارند. جراحی سرطان از خدمات اصلی اعلامشدهٔ این بیمارستان است. آموزش فلوشیپ جراحی سرطان، پستان و سر و گردن نیز در ساختار آموزشی همین مرکز انجام میشود.
برای درمان دارویی، بخشهای مدیکال انکولوژی زنان و مردان و واحد مدیکال انکولوژی سرپایی معرفی شدهاند. شیمیدرمانی در فهرست رسمی خدمات درمانی قرار دارد. این تفکیک نشان میدهد ساختار انستیتو هم خدمات بستری و هم درمانهای سرپایی سرطان را دربر میگیرد.
رادیوتراپی و واحد فیزیک از بخشهای تخصصی انستیتو کانسر هستند. براکیتراپی نیز در معرفی رسمی خدمات سرطان مجتمع ذکر شده است. پرتودرمانی در کنار جراحی و درمان دارویی، یکی از حوزههای اصلی درمانی این بیمارستان را تشکیل میدهد.
طب تسکینی در انستیتو هم بخش بستری و هم درمانگاه دارد. درمانگاههای تغذیه، دهان و دندان، قلب و بیهوشی نیز در فهرست این مرکز آمدهاند. به این ترتیب، خدمات اعلامشدهٔ انستیتو علاوه بر درمان مستقیم سرطان، رشتههای پشتیبان و مراقبت تسکینی را نیز شامل میشوند.
مرکز تصویربرداری مجتمع، رادیوگرافی، سیتیاسکن، امآرآی و تصویربرداری مداخلهای را در معرفی خدمات خود دارد. بیمارستان ولیعصر و انستیتو کانسر نیز واحدهای تصویربرداری معرفیشدهٔ خود را دارند؛ این واحدها در ساختمانهای مختلف مجتمع مستقر هستند و در صفحات اختصاصی هر بیمارستان معرفی شدهاند.
پزشکی هستهای ولیعصر، اسکن استخوان، کلیه، تیروئید و قلب را در فهرست خدمات اعلام کرده است. این مرکز در کنار رادیولوژی ولیعصر معرفی میشود. نام این بررسیها مشخصاً در صفحهٔ رسمی بیمارستان آمده و با فهرست عمومی تصویربرداری مجتمع تفکیک شده است.
در فهرست درمانگاههای مجتمع، داخلی، روماتولوژی، پوست، بیماریهای عفونی، دیابت، غدد و فشارخون دیده میشوند. طب فیزیکی و توانبخشی، طب ورزشی و کلینیک خواب نیز معرفی شدهاند. رشتههای قلب، کلیه، گوارش و مغز و اعصاب مسیرهای درمانگاهی مستقل خود را دارند.
نوبت درمانگاهها از طریق سامانهٔ نوبتدهی دانشگاه علوم پزشکی تهران به نشانی nobat.tums.ac.ir ارائه میشود. میز خدمت الکترونیک ورودی شرقی نیز مسیر دیگر اعلامشده است. وبسایت مجتمع، برنامهٔ کلینیکها و پاراکلینیکها، معرفی پزشکان و راهنمای پذیرش بستری و ترخیص را در بخش بیماران قرار داده است.
مجتمع بیمارستانی امام خمینی تهران از مراکز آموزشی و درمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران است. این مجموعه در انتهای بلوار کشاورز قرار دارد و چهار بیمارستان امام خمینی، ولیعصر، انستیتو کانسر و حضرت مهدی را در یک محوطهٔ بیمارستانی گرد آورده است.
نام امام خمینی هم برای کل مجتمع و هم برای بیمارستان اصلی آن استفاده میشود. بیمارستان اصلی، همان بنای مرکزی قدیمی است؛ ولیعصر در قسمت شمالی، انستیتو کانسر در ضلع شرقی و بیمارستان حضرت مهدی یا مهدی کلینیک در بخش شمال غربی مجموعه قرار دارند.
پیشینهٔ ایجاد این مرکز به گسترش آموزش پزشکی در تهران برمیگردد. پس از مستقل شدن مدرسهٔ طب از دارالفنون در سال ۱۲۹۷، نیاز به فضای بیشتر برای آموزش بالینی و بستری بیماران مطرح شد. در بهمن ۱۳۰۶، دولت احداث بیمارستانی با ظرفیت پیشبینیشدهٔ پانصد تخت را تصویب کرد.
زمین بیمارستان در سال ۱۳۰۸ خریداری شد، اما ساخت مجموعه مطابق برنامهٔ اولیه پیش نرفت. جنگ جهانی دوم و استقرار نیروهای متفقین در ساختمانها نیز بهرهبرداری درمانی را به تأخیر انداخت. پس از خروج این نیروها، تأمین تجهیزات و آمادهسازی بخشها دوباره در دستور کار قرار گرفت.
شروع کار بیمارستان تدریجی بود. مطابق تاریخچهٔ رسمی مرکز، از اواخر سال ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۷ بخشهایی از بیمارستانهای دیگر به این محل انتقال یافتند و بخشهای تازه نیز شکل گرفتند. برای این دوره، تاریخ مشخص و مستندی از یک مراسم افتتاح واحد اعلام نشده است.
بنای مرکزی، ساختمان غربی و ساختمان شرقی هستهٔ اولیهٔ مجموعه را تشکیل میدادند. با توسعهٔ بیمارستان، جای استقرار بسیاری از بخشها تغییر کرد. ساختمان اصلی همچنان با نام بیمارستان امام خمینی شناخته میشود و بخشهای داخلی، جراحی، پیوند و مراقبت ویژه در ساختار آن جای دارند.
ساختمان غربی از ابتدا برای بیماریهای عفونی در نظر گرفته شده بود. بخش عفونی دانشگاه در اسفند ۱۳۲۷ از بیمارستان رازی به این مجموعه منتقل شد. این انتقال، یکی از مراحل مهم تمرکز آموزش و درمان بیماریهای عفونی در محوطهٔ بیمارستان امام خمینی بود.
کاربری فضاهای این ساختمان در طول زمان تغییر کرده است؛ بخشهای زنان، بیماریهای خون و بعضی خدمات آزمایشگاهی در دورههای مختلف در آن استقرار داشتند. بنابراین تاریخچهٔ ساختمان عفونی، شرح تحول چند بخش دانشگاهی را نیز دربر میگیرد و با فهرست امروزی بخشها یکسان نیست.
بیمارستان ولیعصر در سال ۱۳۵۴ به بهرهبرداری رسید و به بخش شمالی مجتمع اضافه شد. این بیمارستان هویت و مدیریت داخلی خود را در ساختار مشترک مجتمع دارد. خدمات زنان، نوزادان، کودکان، خون و برخی رشتههای جراحی در معرفی رسمی آن جایگاه مشخصی دارند.
در کنار ساختمان بستری ولیعصر، درمانگاه شمارهٔ دو نیز فعالیت دارد. این درمانگاه میزبان رشتههایی مانند ناباروری، ژنتیک، گوش و حلق و بینی، خون، کودکان و نوزادان است. پزشکی هستهای و رادیولوژی نیز از واحدهای معرفیشده در مجموعهٔ ولیعصر هستند.
حوزهٔ پژوهش این بیمارستان با تخصصهای بالینی آن ارتباط دارد. مراکز تحقیقات بهداشت باروری، ترومبوز و هموستاز، تغذیه با شیر مادر و سلامت مادر، جنین و نوزاد در فهرست مراکز وابسته آمدهاند. این ساختار، نقش ولیعصر را در آموزش و پژوهش سلامت باروری و مادر و کودک نشان میدهد.
پیشنهاد تشکیل انستیتو کانسر ایران در سال ۱۳۲۵ مطرح شد و توافق تأسیس بیمارستان سرطان در سال ۱۳۲۸ شکل گرفت. در سال ۱۳۳۴، واحد کبالت در ساختمان شرقی آغاز به کار کرد. این مرحله همزمان با ایجاد کرسی سرطان در دانشکدهٔ پزشکی بود.
تا سال ۱۳۳۶، بخشهای جراحی، رادیولوژی، درمانگاه، آزمایشگاه و پاتولوژی انستیتو فعالیت خود را آغاز کردند. در سال ۱۳۴۵، بیمارستان سرطان و تجهیزات آن به دانشکدهٔ پزشکی تهران واگذار شد. سپس ساختارهای درمانی، آموزشی و تحقیقاتی سرطان در قالب انستیتو به هم پیوستند.
انستیتو کانسر امروز یکی از چهار بیمارستان مجتمع است و در ضلع شرقی محوطه قرار دارد. فعالیت آن به سرطان اختصاص دارد و از تشخیص آزمایشگاهی و تصویربرداری تا جراحی، درمان دارویی، پرتودرمانی و طب تسکینی را دربر میگیرد. درمانگاههای تخصصی سرطان نیز در همین ساختار تعریف شدهاند.
ثبت سرطان و مطالعهٔ الگوی بیماری از فعالیتهای پژوهشی انستیتو بوده است. دفتر ثبت سرطان بیمارستانی تهران در سال ۱۳۷۶ تشکیل شد و مرکز تحقیقات سرطان مسیر دریافت مجوزهای رسمی را در دههٔ هشتاد طی کرد. پژوهش سرطان در این مجموعه، سابقهای جدا از توسعهٔ ساختمانهای درمانی دارد.
بیولوژی سرطان و پرتودرمانی از دیگر حوزههای تحقیقاتی معرفیشدهاند. گروههای تحقیقات تجربی، اپیدمیولوژی مولکولی، ژنتیک سرطان و انکولوژی محاسباتی در معرفی مرکز بیولوژی سرطان آمدهاند. این موضوعات به بررسی زیستی و مدلسازی سرطان مربوطاند و بخش پژوهشی هویت انستیتو را تشکیل میدهند.
دورههای آموزشی انستیتو شامل جراحی سرطان، جراحی پستان، جراحی سر و گردن، خون و انکولوژی، طب تسکینی، رادیوانکولوژی و پاتولوژی است. حضور این دورهها نشان میدهد انستیتو علاوه بر درمان بیماران، محل آموزش پزشکان در رشتههای تخصصی مرتبط با سرطان نیز هست.
بیمارستان حضرت مهدی، با نام رایج مهدی کلینیک، بخش جدیدتر مجتمع است. ساختمان آن برای بخشهای بستری، اورژانس، اتاقهای عمل و مراقبتهای ویژه طراحی شده است. اتاق عمل هیبریدی و محل فرود بالگرد نیز در معرفی رسمی امکانات این بیمارستان ذکر شدهاند.
در معرفی حضرت مهدی، پیوند کبد و جراحی قاعدهٔ جمجمه از نمونههای جراحیهای قابل انجام عنوان شدهاند. این بیمارستان درون همان مجتمع دانشگاهی قرار دارد و در کنار سه بیمارستان دیگر فعالیت میکند؛ نام مهدی کلینیک در اینجا به یک ساختمان صرفاً سرپایی اشاره ندارد.
واحد توسعهٔ تحقیقات بالینی مجتمع، مسیرهای مربوط به طرحهای پژوهشی، پایاننامهها، کمیتهٔ اخلاق، کارگاهها و مشاورههای پژوهشی را در اختیار اعضای دانشگاهی قرار میدهد. دسترسی به سامانهٔ پژوهشیار، سامانهٔ نوپا و مرکز ثبت کارآزمایی بالینی نیز در صفحهٔ این واحد پیشبینی شده است.
کتابخانهٔ مجتمع از سال ۱۳۴۰ فعالیت داشته و در دورههای مختلف جابهجا شده است. محل معرفیشدهٔ کنونی آن در طبقهٔ چهاردهم بیمارستان حضرت مهدی، بال ب، قرار دارد. مخزن کتاب، سالن مطالعه و بخش رایانه از فضاهای این کتابخانهٔ دانشگاهی هستند.
منابع کتابخانه برای اعضای هیئت علمی، کارکنان و فراگیران مجموعه در نظر گرفته شدهاند. کتابهای پزشکی، پایاننامهها و منابع الکترونیکی بخشی از مجموعهٔ آن را تشکیل میدهند. جستوجوی منابع از طریق فهرست کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی تهران امکانپذیر است و عضویت نیز مسیر مشخص خود را دارد.
نشانی رسمی مجتمع، تهران، انتهای بلوار کشاورز است. ورودی شرقی از خیابان دکتر قریب، مسیر شمالی از باقرخان شرقی و مسیر جنوبی از خیابان میرخانی معرفی شدهاند. وجود چند ورودی با پراکندگی ساختمانهای درمانی در محوطهٔ بزرگ بیمارستان ارتباط دارد.
شمارهٔ مرکزی اعلامشده برای مجتمع ۰۲۱۶۱۱۹۰ است. وبسایت رسمی، صفحات جداگانهٔ بیمارستانها، برنامهٔ درمانگاهها، معرفی پزشکان و خدمات بیماران را در اختیار مراجعهکنندگان میگذارد. میز خدمت الکترونیک در ورودی شرقی نیز از مسیرهای معرفیشده برای دریافت نوبت درمانگاه است.








